تبدیل جراحی بزرگ به معضل بزرگ؛ ورود مستقیم رهبری به موضوع؟
با جدی شدن بحث هدفمند کردن یارانه ها و ایجاد نگرانی های شدید در جامعه، احمدی نژاد که همواره نشان داده است شم قوی و قابل توجهی نسبت به جهت گیری ها و ذائقه توده های مردم دارد، نوع نگاه خود به این جراحی بزرگ -لااقل در ظاهر-را تا حد زیادی تغییر داده است تا اولا عوارض شدید اقتصادی-اجتماعی-سیاسی آن به نام وی و دولت وی تمام نشود و از سوی دیگر، در صورت اجرای این طرح بزرگ، افتخار آن هم به حساب وی نوشته شود.
به گزارش پارسینه، با حضور ناگهانی محمود احمدی نژاد در مجلس و درخواست وی برای عدم اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها در قالب بودجه سالانه، این طرح بزرگ که به بزرگ ترین جراحی اقتصادی ایران مشهور شده بود، حالا به نظر می رسد به عمیق ترین معضل اقتصادی کشور در طول سی سال اخیر تبدیل شده باشد.

این در حالی است که طرح تحول اقتصادی قریب به 7 ماه است که در جلسات کارشناسی مداوم مشترک دولت و مجلس و با حضور مداوم وزیر اقتصاد در جلسات این کمیسیون، در حال بررسی بود.

این جلسات به قدری مهم و حساس بود که رهبرانقلاب نیز با تعیین نماینده وِیژه (علی آقامحمدی) عملا بطور مستقیم وارد موضوع هدفمند کردن یارانه ها شده بودند.

آنطور که غلامرضا مصباحی مقدم، رئیس کمیسیون ویژه مجلس برای هدفمند کردن یارانه در گفتگو با خبرگزاری ایسنا می گوید" نماينده‌اي كه از طرف مقام معظم رهبري براي بررسي لايحه هدفمند كردن يارانه‌ها با مجلس آمده بود، قانع شده بود"(+)
خلاصه ماجرا از این قرار است که دولت در بخشي از لايحه يارانه‌ها پيشنهاد كرده بود، تمام درآمد ناشي از آزاد سازي قيمت‌ها به صندوقي كه خارج از مقررات و دور از نظارت قانوني نمايندگان است، واريز شود، آنگاه دولت هرگونه كه خواست از پول موجود در اين صندوق به هر ميزان كه تشخيص داد و به هر تعداد از شهروندان اعطا كند.

اما نمايندگان مجلس هشتم چنين درخواستي را خلاف اصول مسلم قانون اساسي تشخيص دادند و اعلام كردند تمام درآمدهاي دولت مي‌بايستي به خزانه رسمي كشور واريز و بر اساس مجوز مجلس و با نظارت دستگاه‌هاي قانوني كشور هزينه شود. 

به نظر می رسد با جدی شدن بحث هدفمند کردن یارانه ها و ایجاد نگرانی های شدید در جامعه، احمدی نژاد که همواره نشان داده است شم قوی و قابل توجهی نسبت به جهت گیری ها و ذائقه توده های مردم دارد، نوع نگاه خود به این جراحی بزرگ -لااقل در ظاهر-را تا حد زیادی تغییر داده است تا اولا عوارض شدید اقتصادی-اجتماعی-سیاسی آن به نام وی و دولت وی تمام نشود و از سوی دیگر، در صورت اجرای این طرح بزرگ، افتخار آن هم به حساب وی نوشته شود و این دوگانه، پارادوکسی است که امروز محمود احمدی نژاد با آن روبرو است.

از طرف دیگر به نظر می رسد احمدی نژاد مایل است،طرح هدفمند کردن یارانه ها یا بطور دفعی و ناگهانی و با "کمترین دخالت و تاثیرگذاری پارلمان" و "بیشترین اختیار دولت" اجرا شود، یا آنکه فضای مبهمی شکل بگیرد که نقش و مسئولیت مستقیم دولت در هدفمندکردن یارانه ها به محاق رود و بیشتر مجلس به عنوان مسئول این ریسک بزرگ شناخته شود.
 
به دست آوردن یک خزانه در سایه و پنهانی برای دولت نیز از جمله اهدافی بود که احمدی نژاد بدان نظر داشت، چون احمدی نژاد نشان داده است بطور جدی به دنبال گسترده تر شدن اختیارات دولت و شخص رئیس جمهور است و این چالش نیز می تواند آزمون یا سکوی پرشی بزرگ برای وی در آغاز دولت دهم باشد و حاضر است برای این موضوع هزینه بدهد و ریسک کند.

به بیان دیگر اگر احمدی نژاد بتواند "اختیارات مافوق قانونی" برای اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها از مجلس بگیرد، این رویه دیگر تعطیل نخواهد شد و آغازی برای نقش آفرینی ویژه قوه مجریه در اداره و تصمیم سازی کلان برای اداره کشور خواهد بود.

به گزارش پارسینه، در شرایط کنونی که دولت تلویحا پا پس کشیده است یا چنین وانمود می کند، اگر مجلس بر اجرای طرح تحول مطابق توافقات قبلی و قوانین موضوعه و از همه مهمتر "عزم جدی نظام" اصرار کند، در جامعه و افکار عمومی به عنوان مسئول این طرح شناخته خواهد شد نه دولت و شخص احمدی نژاد، شاید راز اینکه هدفمند کردن یارانه ها به صورت "لایحه" به پارلمان عرضه شد را نیز باید در همین موضوع جستجو کرد.

با این اوصاف به نظر می رسد سناریوهای آتی برای طرح هدفمند کردن یارانه ها چندان متنوع نباشد و بتوان آن را در چهار گزینه خلاصه کرد:

1- عقب نشینی مجلس و پذیرفتن نظر احمدی نژاد.
2- پس گرفتن لایحه هدفمند کردن یارانه ها و منتفی شدن کامل موضوع
3-دخالت رهبری با ارائه حکم حکومتی با توصیه شفاهی به مجلس یا دولت برای تحقق این طرح.
4- احاله موضوع به مجمع تشخیص مصلحت نظام و ادامه چالش فوق.
 
*بهمن هدایتی