از زماني که بشر پا روي اين کره خاکي نهاد سعي در يافتن مفاهيم اصلي جهان اطراف خود داشت؛ جهاني پر از شگفتي که او را با ساز و کار خودش غرق در تفکرات گوناگون مي کرد. از همان ابتدا، بشر تمايل داشت به منشأ، چرايي و چگونگي پديده هاي پيرامون خود پي ببرد. او سير تکاملي خاصي را طي مي کرد. انسان هاي اوليه براي يافتن پاسخ ها از تخيل خود بهره مي جستند. آنان نسبت به فرهنگ و آداب و رسوم خود براي هر اتفاق دليل مي آورند. به اين ترتيب اسطوره ها و خدايان پاي به جهان گذاشتند. هر آنچه اتفاق مي افتاد نبردي پايان ناپذير بين خير و شر بود. بعدها که بشر بيش از پيش داراي تمدني استوار شد، فرضيه ها به جاي اسطوره ها بر تخت نشستند. اما اين فرضيه ها معمولاً عاري از نگاهي دقيق و سنجيده بودند. با گذر زمان بشر به وضعيت مطلوبي رسيد. بعدها آنچه علم ناميده مي شد کم کم راه خود را از روش هاي انديشه فلسفي جدا کرد. علم داراي روش هايي خاص شد و قطعيتش گويي بر همگان ثابت شده بود. اما هر چه زمان به جلو حرکت مي کند راه تاريک شناخت، روشن تر مي شود. امروزه ديگر در آنچه علم مي ناميم روش ها بيانگر کليشه يي يگانه نيست و به درستي آموخته ايم که علم هم اشتباه مي کند. امروزه علم همچون نوشدارويي هر لحظه خود را باز مي ايستاند و قد مي کشد.

شناخت جهان در پيش ديدگان گذشتگان در منظومه شمسي و پنج سياره ديگرش خلاصه مي شود. ستارگان يا همان کواکب، سوراخ هايي بودند که بر گنبد آسمان قرار داشتند؛ گنبدي که فراي آن آتشي فروزان شعله ور بود. در مورد منظومه شمسي اولين فرضيه ها حاکي از آن بود که زمين مرکز عالم است و خورشيد و سياره ها و ستارگان، همگي زمين را فراگرفته اند. سپس اين گونه فرضيه ها که همچون باوري قوي در اذهان عمومي بود، کم کم رنگ باخت و در مسير سخت روبه رو، حقايقي ديگر روشن شد. خردمندان و دانشمندان زيادي اين شجاعت را به خود راه دادند تا پا را فراتر گذارند و زمين را از جايگاه والاي مرکزيت عالم به زير افکنده و در مکاني عادي همچون ديگر سياره ها بنشانند. اکنون خورشيد مرکزيت داشت.

امروز مي دانيم منظومه شمسي ما از يک ستاره به نام خورشيد و هشت سياره به همراه تعدادي سياره کوتوله و همچنين هزاران سيارک و دنباله دار تشکيل شده است. اما منشاء منظومه شمسي به همراه تمام اجزايش که در دام گرانش ستاره مرکزي يعني خورشيد افتاده اند، چيست؟

نظريه يي بيان مي کند سياره ها و ديگر اجزاي منظومه شمسي همگي از دل ستاره مرکزي منظومه، يعني خورشيد خارج شده اند به اين صورت که زماني ستاره يي از کنار خورشيد در حال عبور بوده و به دليل گرانش متقابل بخشي از ماده داخل خورشيد را به بيرون کشيده است و سپس اين مواد به هم چسبيده اند و خرده سياره ها را تشکيل داده اند. خرده سياره ها هم به دليل گرانش جذب يکديگر شده و سياره ها را به وجود آورده اند. اين نظريه به نام نظريه برخورد معروف است. نظريه يي ديگر بيان مي کند سياره ها در جايي از فضا تشکيل شده و سپس به دام گرانش خورشيد افتاده اند و منظومه شمسي شکل گرفته است. اين نظريه به نام نظريه گيراندازي تصادفي معروف است.

اما تمام اين فرضيه ها و نظريات نمي توانستند دلايل علمي کافي براي توجيه چگونگي منظومه شمسي بياورند. در منظومه شمسي تمام اجزا تقريباً در يک صفحه به دور خورشيد مي چرخند و 99 درصد از جرم کل منظومه شمسي در خورشيد موجود است. آنچه موجب سوال بيشتر مي شود اين است که چرا تمام سياره ها با حرکتي يکسان (پادساعت گرد) به دور خورشيد در حال چرخش اند؟

وجود همين پرسش ها از اعتبار نظريات بالا يعني نظريه هاي برخور و گيراندازي تصادفي به شدت مي کاهد.

امروزه نظريه يي به نام نظريه سحابي بيشترين توجيه را براي چگونگي تشکيل منظومه شمسي دارد. بنابراين نظريه منظومه شمسي ما از ابري گازي که اخترشناسان آن را سحابي مي نامند، تشکيل شده است. بيشتر جرم در مرکز اين سحابي هيدروژني متمرکز بوده است. در سحابي اوليه اتم ها به دليل گرانش متقابل به يکديگر مي چسبيدند و ذرات و غبار را تشکيل مي دادند. ذرات و غبار هم اجرام کوچک را شکل داده و از به هم پيوستن اجرام کوچک، خورشيد و سياره ها (پيش سياره ها) تشکيل شده اند. اين روند ميليون ها سال ادامه داشت. سحابي اوليه گردشي پادساعت گرد داشته است به اين ترتيب زماني که سياره ها در حال شکل گرفتن بوده اند، حرکت اوليه خود را حفظ کرده اند، به صورتي که امروز سياره هاي منظومه شمسي با گردشي پادساعت گرد به دور خورشيد مي چرخند و چون تمام سياره ها از ابري يکسان تشکيل شده اند، دليلي بر يکسان بودن مواد تشکيل دهنده سياره هاي منظومه شمسي است. و با گردش سحابي هيدروژني اوليه تمام اجزا طوري تشکيل شده اند که گويي همگي بر قرص مسطحي واقع شده اند. همچنين نظريه سحابي به خوبي نشان مي دهد که چرا خورشيد و سياره ها و ديگر اجزاي منظومه شسمي ما تقريباً عمري يکسان و معادل با 6/4 ميليارد سال دارند. چون بيشتر جرم موجود در مرکز سحابي از هيدروژن متمرکز تشکيل شده بود، در نتيجه بيشترين ماده هم آنجا جمع شده و مقدار اين ماده آنچنان زياد بوده است که توانسته خورشيد را شکل دهد. سياره ها به دليل آنکه نتوانستند جرم کافي به دست آورند، در درون شان فرآيند هم جوشي هسته يي (همانند آنچه در درون خورشيد رخ مي دهد)، رخ نداد. خورشيد، يگانه ستاره منظومه شمسي به دليل جرم زياد، فشار زيادي هم در مرکزش به وجود آمد به طوري که شروع به درخشيدن کرد. به اين ترتيب منظومه شمسي ما از ابري گازي متولد شد.